Σκέψεις για την λαϊκή τέχνη

Γνωρίστε την αρθρογράφο

Ελισσό Θεοχάρη

Όλες οι συζητήσεις σε αφήνουν με φράσεις που τριγυρνάνε συνέχεια στο μυαλό σου όσα χρόνια και να περάσουν. Σε μία από αυτές της πολύωρες συζητήσεις που είχα περί τέχνης κράτησα μια φράση από τα λόγια του συνομιλητή μου “η τέχνη γεννιέται, κάνει τον κύκλο της και πεθαίνει”.

Κάποια κομμάτια τέχνης ήρθαν στην κατάλληλη στιγμή και έγιναν κλασικά, χαράχτηκαν στην μνήμη μας. Κάποια άλλα χάθηκαν σαν μια σταγόνα στον ωκεανό της τέχνης. Ο χρόνος τα έφερε για να τα πάρει πάλι μαζί του.

Μια από της μορφές τέχνης που χάνεται ή είναι εξαιρετικά παραμελημένη (ή τουλάχιστον εγώ έτσι το βλέπω) είναι η λαϊκή τέχνη. Την λαϊκή τέχνη την μεταφράζουμε σε αργαλειό, χειροποίητα κουδούνια, καλάθια, κέντημα, ζωγραφική, κόσμημα και πολλά πολλά άλλα.

Στα μάτια μου η λαϊκή τέχνη είναι η πιο εύκολη να εξαφανιστεί χωρίς καν να το καταλάβουμε και όταν αυτό γίνει αισθητό σε εμάς – αν γίνει – θα είναι πλέον αργά. Αυτές οι μορφές τέχνης δεν αντιπροσωπεύονται μέσα στα πανεπιστήμια ή στο αμφιθέατρο κάποιας σχολής. Οι γνώσεις, το μεράκι κι η αναπαραγωγή της περνάει από γενιά σε γενιά, σαν μία ιστορία που πρέπει να συνεχίσει και να σπάσει τα φράγματα του χρόνου και του χώρου. Είναι η γνώση που οι γηραιότεροι (ο παππούς, η γιαγιά)  μεταλαμπαδεύουν στους νεότερους. Αυτό είναι το όμορφο και το άσχημο της λαϊκής τέχνης: εξαρτάται από την τεχνική και το μεράκι των ανθρώπων, αν δεν μεταφυτευτεί σε κάποιον άλλον νεότερο, θα χαθεί και ίσως πότε κανένας να μην ξαναψάξει για εκείνη.

Όσο μεγαλώνω και αποκτώ την δική μου προσωπική σκέψη και αντιμετώπιση των πραγμάτων, αυτές οι σκέψεις περί αφανισμού κάποιων τεχνών, με απασχολούν όλο και περισσότερο.

Γιατί εκεί έξω υπάρχουν πολλοί τύποι ανθρώπων, άλλα θα ήθελα να σχολιάσω δυο συγκεκριμένους. Στην μια πλευρά τοποθετώ εκείνους που θέλουν να πετάξουν από πάνω τους οτιδήποτε τους συνδέει με την λαϊκή τέχνη και το παρελθόν τους γατί δεν είναι cool, είναι πλέον ξεπερασμένο. Ναι, μιλάω για αυτούς που είχαν τον αργαλειό της γιαγιάς και τον κάναν κούτσουρα για το τζάκι ή τα υφαντά της προγιαγιάς που τα πέταξαν σε κάποιον σκουπιδοτενεκέ χωρίς να νοιάζονται. Και στην άλλη όχθη αυτούς που θέλουν να τα μαζέψουν όλα για να μην χαθεί τίποτα, τουλάχιστον όσο περνάει από το χέρι τους, γατί προσπαθούν να βρουν την σύνδεση με το παρελθόν τους που κάποιος μάλλον τους στέρησε/δεν τους γνωστοποίησε ή νιώθουν την ανάγκη να το αφήσουν σαν κληρονομιά στους επόμενους. Δεν έχω σκοπό να κρίνω ή να καταδικάσω μια από τις δυο στάσεις, είναι επιλογή του καθενός.

Εγώ θα έλεγα ότι είμαι από τους τυχερούς και άτυχους ταυτόχρονα σε αυτό το θέμα. Τυχερή γιατί έχω πολλά κειμήλια του παρελθόντος μου και κομμάτια λαϊκής τέχνης που θα μπορούσα άνετα να τα παρομοιάζω με έργα τέχνης, και κανένας δεν μου τα στέρησε επειδή στην δικιά του κριτική σκέψη δεν είχαν σημασία. Άλλα ταυτόχρονα άτυχη γιατί μου παρουσιάστηκαν αρκετές  “γιαγιάδες” στο δρόμο μου που το μονό που ζήταγαν ήταν κάποιον να μοιραστούν την πολύπλοκη και γοητευτική τέχνη τους. Και δεν ήμουν αυτό το πρόσωπο που είπε το ναι και επένδυσε χρόνο σε αυτό. Κάποιες φορές, όπως γυρνάω πίσω το μετανιώνω, νιώθω ότι μπορεί να ήταν η δική μου Ατλαντίδα που πλέον χάθηκε στα ορμητικά νερά. Άλλο ένα παρακλάδι της λαϊκής τέχνης που έμεινε χωρίς εκπρόσωπο.

Η λαϊκή τέχνη δημιουργήθηκε από τους ανθρώπους και πήγαζε από την επιθυμία τους να  δημιουργήσουν αντικείμενα και εικόνες χρηστικές και οικίες σε εκείνους. Είναι σαν να αφήνουν την προσωπική τους, μοναδική υπογραφή. Εμείς άραγε θα την συνεχίσουμε?

δείτε επίσης

Για την φίλη μου Σωτηρία Μπέλλου

Η ανακάλυψη των αρχαιολογικών ευρημάτων στον χώρο του υπό κατασκευή σταθμού...
διαβάστε περισσότερα

7 Μνημεία που δεν υπάρχουν πια!

 Οι αρχαίοι ναοί, τα αγάλματα, τα διάφορα ιστορικά κτήρια της αρχαιότητας και όχι...
διαβάστε περισσότερα

Συναυλία στη μνήμη του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα

«Σα να έζησε τη ζωή του με μια ανάσα ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας κι όταν ήρθε η ώρα...
διαβάστε περισσότερα

Πρόγευμα στη χλόη – Μανέ | Η ανάλυση

Η ανακάλυψη των αρχαιολογικών ευρημάτων στον χώρο του υπό κατασκευή σταθμού...
διαβάστε περισσότερα

Έκθεση ψηφιδωτού “Ακούω την Σιωπή” της Αγλαΐας Πειθή στην ART ZONE 42

Την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου 2020, εγκαινιάζεται από τις 17.00 έως και τις 22.00 η...
διαβάστε περισσότερα

Η ΑΓΝΩΣΤΗ ΠΛΕΥΡΑ ΤΟΥ ALFRED HITCHCOCK PART 2

Toν Μάρτιο του 1939, ο αμερικανός παραγωγός David O. Selznick προσέλαβε τον...
διαβάστε περισσότερα

Ito Junji: Ο mangaka του Τρόμου

 Κουράστηκες από τις σπλατεριές; Βαρέθηκες τα horror movies που αναπαράγουν τα ίδια...
διαβάστε περισσότερα

Οι έννοιες την εποχή της παγκοσμιοποίησης: μερικές σκέψεις

Ο κόσμος αναδημιουργείται, Η μαζική παραγωγή, ο μαζικός καταναλωτής, η μεγάλη πόλη,...
διαβάστε περισσότερα

Περισσότερα απο την Ελισσό

Μια βόλτα στην Βιβλιοθήκη

Η λογοτεχνία είναι μια από τις πιο όμορφες και εκλεπτυσμένες μορφές τέχνης. Παίζει με τις λέξεις για να σε κρατήσει μαζί της μέχρι το τέλος της σελίδας, το τέλος ενός βιβλίου ή για να σου κρατήσει συντροφιά για όλη σου την ζωή. Το καλύτερο μέρος για να βρεις ένα...
περισσότερα

‘Εκθεση Κόμικσ, Oresteia Reversed | Exhibition Alert

Από τη μέρα που ξεκίνησε η στήλη ήταν απλά θέμα χρόνου να ασχοληθούμε με αυτό το παιχνίδι, που όπως καταλαβαίνετε, πιο άμεση σχέση με την τέχνη δεν θα μπορούσε να έχει. Η έκθεση κόμικς, Oresteia Reversed φιλοξενείται στο ίδρυμα Κακογιάννη. Η έκθεση θα διαρκέσει μέχρι...
περισσότερα

Exhibition Alert! – Πικάσο και Αρχαιότητα

Από τη μέρα που ξεκίνησε η στήλη ήταν απλά θέμα χρόνου να ασχοληθούμε με αυτό το παιχνίδι, που όπως καταλαβαίνετε, πιο άμεση σχέση με την τέχνη δεν θα μπορούσε να έχει. Στο μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης λαμβάνει χώρα η έκθεση με τίτλο «Πικάσο και Αρχαιότητα. Γραμμή και...
περισσότερα

Σκέψεις για την λαϊκή τέχνη

Όλες οι συζητήσεις σε αφήνουν με φράσεις που τριγυρνάνε συνέχεια στο μυαλό σου όσα χρόνια και να περάσουν. Σε μία από αυτές της πολύωρες συζητήσεις που είχα περί τέχνης κράτησα μια φράση από τα λόγια του συνομιλητή μου “η τέχνη γεννιέται, κάνει τον κύκλο της και πεθαίνει”.

περισσότερα

Έκθεση Πτυχιακών ΑΣΚΤ 2019

Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Με τα εγκαίνια της έκθεσης,...
περισσότερα

Μία μάσκα που μου άλλαξε τρόπο σκέψης

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και κάπως έτσι στήνεται και διαμορφώνεται το εκάστοτε πολιτισμικό περιβάλλον. Φεβρουάριος ! Ο μήνας των ερωτευμένων, του τριωδίου και ο μήνας που αποφάσισα να βγω από το σπίτι μου και να...
περισσότερα

To come (extend ed)

Όπως ταξιδεύουμε εμείς (οι κοινοί θνητοί), έτσι ταξιδεύει κι η τέχνη. Από ένα από τα αγαπημένα μου μουσεία σύγχρονης και μοντέρνας τέχνης του κόσμου, που ακούει στο όνομα Pompidou (Παρίσι), ταξίδεψε ένα έργο που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και γλυπτικό, το οποίο...
περισσότερα

Street Art

Η τέχνη είναι ζωντανή και ενσωματωμένη με έναν μαγικό τρόπο στην καθημερινότητά μας. Είναι οι ήχοι της γραφικής λατέρνας που ακούς διασχίζοντας το κέντρο της Αθήνας, οι πλανόδιοι μουσικοί ακόμα και τα αναρίθμητα graffiti, που χάνονται ή περνάνε απαρατήρητα μέσα στην...
περισσότερα

Που χάθηκαν οι γυναίκες;

Μου αρέσει πολύ η  Ιστορία της Τέχνης. Νιώθω ότι είναι ο δικός μου μοναδικός τρόπος να ανακαλύψω το παρελθόν της τέχνης μου και ίσως να προβλέψω το μέλλον. Μέσα από αυτήν συνειδητοποίησα ότι η γυναίκα έπαιζε κυρίαρχο ρολό στην τέχνη από αρχαιοτάτων χρόνων. Όχι μονό...
περισσότερα

Το να κάνεις τέχνη είναι πρόκληση

Σαν μονάδες αντιμετωπίζουμε πολλές προκλήσεις στην καθημερινότητα μας σε προσωπικό αλλά και σε εργασιακό επίπεδο. Πολλές από αυτές τις ξεπερνάμε, κι άλλες μας τρώνε, σαν πέτρες που τις χτυπάνε τα κύματα της θάλασσας. Μια κατηγορία ανθρώπων αντιλαμβάνονται

περισσότερα