Νεκρικά προσωπεία

Γνωρίστε την αρθρογράφο

Σοφία Αθανασοπούλου

Το προσωπείο διαπερνά όλους τους πολιτισμούς, περισσότερο ή λιγότερο «αναπτυγμένους» και όλες τις περιόδους, ήδη, από την Εποχή του Λίθου. Υπάρχουν πέντε είδη μάσκας : τα νεκρικά προσωπεία, τα αποτροπαϊκά, τα θρησκευτικά – τελετουργικά, τα θεατρικά και τα προσωπεία που χρησιμοποιούνται στο καρναβάλι.

Με τα νεκρικά προσωπεία αναπαράγεται η εικόνα του νεκρού. Τα συναντάμε στην Αίγυπτο και από εκεί, έρχονται στην Ευρώπη και στον ελλαδικό χώρο (Μυκήνες, Μακεδονία) και, αργότερα, στη Ρώμη. Επίσης, απαντώνται και σε άλλους πολιτισμούς, όπως στο Μεξικό, στην προκολομβιανή Αμερική(300 π.Χ – 1000 μ.Χ), το Σιάμ, την Καμπότζη και σε πολλές χώρες της Αφρικής. Είναι κατασκευασμένα από χρυσό ή πολύτιμους λίθους και άλλα ευτελή υλικά (π.χ. ξύλο).

Νεκρικό προσωπείο Αγαμέμνονα (1550 – 1500 π.Χ.)

Τα αποτροπαϊκά προσωπεία τοποθετούνταν στις πόρτες των σπιτιών ή των εργαστηρίων, ώστε αυτός που μπαίνει να τρομάζει και να δείχνει σεβασμό, έστω και από φόβο. Ακόμα, μπορούσε κανείς να τα δει στα τείχη των πόλεων, στα νομίσματα ή σε προσόψεις ναών. Στόχος ήταν η προστασία όποιου το έφερε, είτε ήταν θνητός, είτε αθάνατος και απειλούσε κάθε ξένο ή, απλώς, παρείσακτο. Ωστόσο, δεν ήταν απαραίτητα άσχημο, καθώς με την ομορφιά του μπορούσε να μαγνητίσει και να «αποπροσανατολίσει» τον εχθρό.

Μέδουσα – Γοργώ (αρχαϊκός ναός Κέρκυρας, 585 π.Χ.)

Στον ελλαδικό χώρο οι πιστοί του Διονύσου, οργανωμένοι σε θιάσους, ντύνονταν με προβιές ζώων και άλειφαν το πρόσωπό τους με κατακάθι κρασιού. Μέσω της μεταμφίεσης και του θρησκευτικού – τελετουργικού προσωπείου μεταφέρονταν σε έναν άλλο κόσμο. Έτσι, διαχωριζόταν ο μυημένος, από τον μη μυημένο και οριζόταν, ως εκπρόσωπος του υπερφυσικού.

Τα θεατρικά προσωπεία αποτέλεσαν συνέχεια των θρησκευτικών – τελετουργικών. Χρησιμοποιήθηκαν στο θέατρο από τις απαρχές του για να επιτευχθεί, μέσω αυτών, η εναλλαγή των ηρώων και των καταστάσεων. Βοηθούσαν τους ηθοποιούς να αναπτύξουν όλες τις αισθήσεις τους : με αρκετά  περιορισμένο το οπτικό τους πεδίο, έπρεπε να χρησιμοποιούν περισσότερο το σώμα και τη φωνή τους.

Τέλος, τα προσωπεία που χρησιμοποιούνται στο Καρναβάλι έχουν τις ρίζες τους στον καθολικό κόσμο. Τη Μεγάλη Παρασκευή, οι πιστοί ξόρκιζαν τη θλίψη φορώντας πολύχρωμες μάσκες και κυκλοφορούσαν στους δρόμους μεταφέροντας έναν ηθοποιό που αναπαριστούσε τον Χριστό δημιουργώντας ένα πανηγύρι χαρμολύπης. Στην Ιταλία, οι μεταμφιεσμένοι εμφανίζονται στους δρόμους την Πρωτοχρονιά, την ημέρα των Θεοφανείων και του Αγίου Αντωνίου (17/1).

Μάσκα Καρναβαλιού

Τι είναι τελικά το προσωπείο; Μοιάζει να είναι τόσο αντιφατικό, καθώς εμπλέκεται με το απόλυτα σοβαρό και το τρομακτικό που είναι ο θάνατος, αλλά και το απόλυτα αστείο και την απόλυτη εκτροπή από το κανονικό, το συνηθισμένο, το κοινωνικά αποδεκτό. Εμπλέκεται με το ψεύδος και την απόκρυψη, αλλά και την αποκάλυψη, μέσα από τη μεταμόρφωση και την αλήθεια και προκαλεί τρόμο, γέλιο, θαυμασμό, περισυλλογή, δέος.

δείτε επίσης

10 memorable χαρακτήρες comic με μάσκα

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

The Mask

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Αθήνα, μια σύγχρονη μητρόπολη

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Μία μάσκα που μου άλλαξε τρόπο σκέψης

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Λόνδρα, Παρίσι, Νιου Γιόρκ… μέρος 1ο

Αγαπημένα μου πλάσματα καλή σας χρονιά!!! Μου λένε, το λοιπόν, να γράψω κάτι για το...
διαβάστε περισσότερα

Εφηβεία και Υπερήρωες

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

Οκτωβριανή Επανάσταση – πηγή ζωής και έμπνευση

Με θέμα τις μητροπόλεις τέχνης θα μπορούσαμε να αναφερθούμε στην Ιταλία και την...
διαβάστε περισσότερα

Περισσότερα από την Σοφία

LOW BUDGET ART : η εξέλιξη της Arte Povera ή σημείο αποτέλεσμα της οικονομικής κρίσης ;

Σε μία εποχή που μαστίζεται από την οικονομική κρίση σε όλους τους τομείς, η τέχνη θα μπορούσε να αποτελέσει εξαίρεση; Η απάντηση είναι γύρω μας : δίπλα σε έργα τέχνης όλων των μορφών (ζωγραφική, γλυπτική, θέατρο, μουσική…) ξεφυτρώνουν διαμαντάκια που το κόστος τους είναι ευτελούς αξίας σε σχέση με την «τροφή» την οποία προσφέρουν τόσο στους δημιουργούς τους όσο και στους αποδέκτες τους.

περισσότερα

Κίβδηλη Τέχνη

Τέχνη είναι η έκφραση του ψυχικού κόσμου του ανθρώπου μέσα από τη δημιουργία έργων με στόχο την πρόκληση αισθητικής συγκίνησης και ηδονής. Τόσο οι αποκαλούμενες «καλές» τέχνες (ζωγραφική, γλυπτική, μουσική, θέατρο κ.ά.) όσο και οι «ελεύθερες» τέχνες, εκείνες δηλαδή...
περισσότερα

Νικόλαος Γύζης: ο πρωτοπόρος του Συμβολισμού στην ελληνική ζωγραφική

Ο συμβολισμός, ως επίσημος όρος, εμφανίστηκε αρχικά στη λογοτεχνία, με το μανιφέστο που διατύπωσε ο ελληνικής καταγωγής Jean Moreas στην εφημερίδα «Le Figarο» (18.9.1886). Το έδαφος, όμως, είχαν ήδη προετοιμάσει οι θεωρίες του Schopenhauer, του Nietzsche, καθώς και τα...
περισσότερα

Νεκρικά προσωπεία

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και κάπως έτσι στήνεται και διαμορφώνεται το εκάστοτε πολιτισμικό περιβάλλον. Το προσωπείο διαπερνά όλους τους πολιτισμούς, περισσότερο ή λιγότερο «αναπτυγμένους» και όλες τις περιόδους,...
περισσότερα

Σκέψεις πάνω στη Λογοκρισία

H λογοκρισία υπήρξε, υπάρχει και θα υπάρχει σε διάφορες μορφές από τότε που οι άνθρωποι άρχισαν να επικοινωνούν μεταξύ τους. Και παρ' όλο που σήμερα είναι κοινώς αποδεκτό ότι ο κάθε άνθρωπος έχει το αναφαίρετο δικαίωμα να παράγει και να λαμβάνει πληροφορίες χωρίς...
περισσότερα
Exhibition alert

Έκθεση ζωγραφικής ( κολλάζ – γραμματόσημα) Μίμη Φωτόπουλου

Διάρκεια: 3-13 Μαΐου 2018 Τοποθεσία: Πολυχώρος πολιτισμού 24 Γράμματα, Χαλάνδρι, Πεντέλης 77, 1ος όροφος, εμπορικό κέντρο, Ερμείον Ιστότοπος: http://www.24grammata.com Παρασκευή απόγιωμα και εγώ – Γριά, μόνη, ψάχνει – κίνησα για το «χωριό» του Ευριπίδη, όπερ, το...
περισσότερα
Μόνιμες στήλες

Time Capsule

Η νέα μόνιμη στήλη της art.hub
Παλμύρα: Μια ξεχασμένη Μητρόπολη

Φτιάξε καφέ να στα πω

Η Absolute μας δίνει την δική της ματιά στην λογοκρισία
10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία

Τα Παιδία Παίζει

Η Absolute μας δίνει την δική της ματιά στην λογοκρισία