Μια άποψη για την τέχνη

«Η τέχνη μπορεί να πάρει θέση στο πλευρό των πολλών και να αποθέσει τη μοίρα τους στα ίδια τους τα χέρια»
~Μπέρτολντ Μπρέχτ

 

Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα που έχουν ταλανίσει την ανθρωπότητα είναι αυτό περί του τι εστί τέχνη. Όλοι όσοι ανήκουν στο χώρο της αλλά και όσοι συγκινούνται από αυτήν ή επιδιώκουν να έρθουν σε επαφή μαζί της και με τις διάφορες μορφές της έχουν αναρωτηθεί στον έναν ή στον άλλο βαθμό ‘Τι είναι τέχνη;’ ή ‘Αυτό θεωρείται τέχνη;’. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι η προσπάθεια να παρουσιάσω την δική μου άποψη για την ερμηνεία του όρου, ενός όρου βαθιά συνδεδεμένου με την πολιτική και το πολιτικό γίγνεσθαι.

Τι είναι λοιπόν τέχνη; Η απάντηση είναι δύσκολη καθώς όντας ένας πλούσιος και πολυποίκιλος τρόπος έκφρασης, εύκολα κανείς μπορεί στην προσπάθεια ερμηνείας του να του στερήσει περιεχόμενο και να τον απλουστεύσει. Όπως έλεγε ο Μαρξ, η τέχνη είναι μια μορφή κοινωνικής συνείδησης, που αντανακλά υποκειμενικά την πραγματικότητα μέσα από τον καλλιτέχνη και γενικότερα τον άνθρωπο. Πρωτίστως όμως η τέχνη είναι μια μορφή εργασίας, ένας τρόπος δηλαδή που ο άνθρωπος προσπαθεί να καταλάβει και να τιθασεύσει τον κόσμο γύρω του, πλάι στην πρακτική και επιστημονική εργασία. Πιο συγκεκριμένα, όπως ο άνθρωπος προσεγγίζει την πραγματικότητα γύρω του με την τεχνική εργασία για να παράγει αγαθά που θα του καλύψουν τις ανάγκες του, όπως ο άνθρωπος πασχίζει με την επιστήμη να μάθει τους νόμους και της νομοτέλειες με τις οποίες η φύση και η κοινωνία κινούνται, έτσι και με την τέχνη ο άνθρωπος προσεγγίζει την πραγματικότητα μέσω του πρίσματος των αισθήσεων, των συναισθημάτων και του ψυχικού του κόσμου σε συνδυασμό φυσικά με την πρακτική εργασία (καθώς κάθε έργο τέχνης για να υπάρξει χρειάζεται να αποτυπωθεί πρακτικά από τον καλλιτέχνη).

Αυτή η πτυχή είναι ιδιαίτερα σημαντική καθώς όπως έγραφε και ο Ένγκελς ‘η συνειδητή εργασία είναι το ειδοποιό χαρακτηριστικό του ανθρώπου’ γιατί η εξανθρώπιση του πιθήκου, η διαμόρφωση δηλαδή του σύγχρονου ανθρώπου έγινε μέσα από την εργασία του.

Ας ανατρέξουμε όμως στην καταγωγή της τέχνης, εκεί δηλαδή που είναι ξεκάθαρη η σύνδεσή της με την εργασία. Οι τελετουργικοί χοροί των προγόνων μας πριν τα κυνήγια τους, οι χαραγμένες μορφές ζώων στις σπηλιές, τα διάφορα αγαλματίδια που έφτιαχναν, όλα αυτά δεν ήταν κάτι που προέκυψε στα πλαίσια πολυτέλειας και ελεύθερου χρόνου αλλά πλάι στην εργασία στο πλαίσιο της προσπάθειας του ανθρώπου να προσεγγίσει αισθητικά τον κόσμο γύρω του, να τον αφομοιώσει, να τον ερμηνεύσει και εν τέλει να τον δαμάσει. Προέκυψε ως κάτι το απαραίτητο για να τον ενδυναμώσει στην προσπάθειά του να αντιμετωπίσει την φύση που στεκόταν απέναντί του, άγνωστη και απειλητική. Προφανώς είναι αναντίρρητο ότι στην πορεία της εξέλιξης του ανθρώπου η τέχνη διαχωρίστηκε και αναπτύχθηκε ως ξεχωριστός τομέας της ανθρώπινης εργασίας.

Έτσι λοιπόν, κατανοώντας αυτή την προέλευση και διάσταση της τέχνης γίνεται ξεκάθαρο ότι η τέχνη έχει ως σκοπό, ακόμα και στις μέρες μας, την ιδιοποίηση της πραγματικότητας από τον άνθρωπο, την ερμηνεία της και την ανάλυσή της. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η πραγματικότητα που αναφέρω δεν αφορά μόνο στη φύση και στους νόμους της αλλά και στην κοινωνία, μια κοινωνία που επίσης βρίσκεται και θα βρίσκεται σε κίνηση και που αποτελεί κομμάτι της πραγματικότητας, υπαγόμενη στους δικούς της νόμος και νομοτέλειες. Κατ’ αυτή τη θέαση των πραγμάτων, η τέχνη έχει τον ρόλο της αλλαγής και της προόδου, και ο καλλιτέχνης βρίσκεται σε μια αλληλεπίδραση με το κοινό του. Ένα αντιδραστικό έργο τέχνης κατακρίνεται για την ξεπερασμένη ιδέα που εκφράζει, μια ιδέα που πιθανώς ανήκει σε μια πιο συντηρητική εποχή. Ένα προοδευτικό έργο τέχνης επικροτείται και αγκαλιάζεται γιατί εκφράζει κάτι το σύγχρονο ή κάτι το μη ήδη κεκτημένο αλλά αναγκαίο στο σήμερα. Φυσικά η αντίληψη του κάθε έργου τέχνης ποτέ δεν θα είναι ενιαία από την κοινωνία καθώς αυτή (τουλάχιστον για λίγο ακόμα) αποτελείται από δύο διαφορετικές τάξεις που συγκρούονται, με την αστική να κυριαρχεί, και δύο διαφορετικές κατ’ επέκταση προσεγγίσεις του κόσμου.

Άρα λοιπόν ο κάθε καλλιτέχνης οφείλει να αναζητά το πρωτοπόρο, το σύγχρονο και το αναγκαίο στο σήμερα ως μούσα του γιατί οφείλει να κατανοεί την δύναμη και τις δυνατότητες της δουλειάς του. Πρέπει να προάγει και να εξυψώνει το κοινό του και όχι να το ακολουθεί, σφυγμομετρώντας τις ανάγκες και τις δυνατότητες της εποχής του, καθώς η πραγματικά πρωτοπόρα τέχνη χαράζει το δρόμο της προόδου και είναι η πιο πιστή στο ρόλο της.

 

 

δείτε επίσης

Μόδα και Σεξουαλική Απελευθέρωση

Από τη μέρα που ξεκίνησε η στήλη ήταν απλά...
διαβάστε περισσότερα

Μια έκθεση για τον Stanley Kubrick που (σε) ταξιδεύει.

Αν στα γούστα σας συνδυάζονται ένα πάθος...
διαβάστε περισσότερα

10 memorable χαρακτήρες comic με μάσκα

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινα Δικαιώματα και Έμφυλη Ισότητα: φαινόμενα καθολικά ή κατά τόπους ;

«κανένα παρελθόν δεν εγγράφεται επιτυχώς στη συλλογική μνήμη ενός λαού, αν είναι ανιστόρητος και κανένα μέλλον δεν μπορεί να εγγυηθεί την κοινωνική αλλαγή, εάν οι πολίτες της δεν είναι επαρκώς ευαίσθητοι σε κοινωνικά ζητήματα»

διαβάστε περισσότερα

The Mask

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Πτυχιακών ΑΣΚΤ 2019

Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις...
διαβάστε περισσότερα

Dress to Distress … ή αλλιώς μια μικρή εισαγωγή στον όρο Political Dressing.

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Exhibition alert

Έκθεση Πτυχιακών ΑΣΚΤ 2019

Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Με τα εγκαίνια της έκθεσης,...
περισσότερα

Μόνιμες στήλες

Φτιάξε καφέ να στα πω

Η Absolute μας δίνει την δική της ματιά στην λογοκρισία
10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία