Μόδα και Σεξουαλική Απελευθέρωση

Γνωρίστε τoν αρθρογράφο

Νίκος Λαμπαντέζ

Πάντα ήταν εμφανής η σχέση της μόδας με τη σεξουαλικότητα, ίσως γιατί και οι δύο επηρεάζονται από πολιτισμικές, πολιτικές, νομικές, φιλοσοφικές, ηθικές και θρησκευτικές πτυχές της ζωής. Και πάντα είναι οι νέοι μιας κοινωνίας εκείνοι που θίγουν κι αμφισβητούν αυτές τις πτυχές της ζωής, τα πατροπαράδοτα, το κατεστιμένο, πάντα είναι εκείνοι που πειραματίζονται, διεκδικούν, τολμούν κι αγωνίζονται αλλά είναι και εκείνοι που δημιουργούν τη μόδα μιας περιόδου.

60’s: Οι Mods, Ο Φεμινισμός Δεύτερου Κύματος και Η Σεξουαλική Επανάσταση

(Μην αγχώνεσαι από τις άγνωστες λέξεις! Γι’ αυτό είμαι εδώ! )

Mods είναι ο όρος που περιγράφει τους “μοδάτους” νέους της δεκαετίας (πώς είναι ο όρος hipster πριν κάποια χρόνια; ε, τότε οι “μοδάτοι” ονομάζονταν mods!). O όρος προέρχεται από τη λέξη “modern”.  Τα 60s έφεραν μαζί τους και πολλές αλλαγές, η μόδα επηρεάστηκε κυρίως από δύο μεγάλα κινήματα της εποχής: το Δεύτερο Κύμα Φεμινισμού και το κίνημα Gay and Lesbian Liberation. Από τη δεκαετία αυτή ξεκίνησε να αμφισβητείται η παραδοσιακή εικόνα των φύλων, το τι δηλαδή θεωρείται κοινωνικά αποδεκτό στους άνδρες και τις γυναίκες. Όπως τα κινήματα αυτά μάχονταν για τα ίσα δικαιώματα έτσι και η μόδα της εποχής υποδήλωνε την προσπάθεια του να επιτευχθεί αυτή η ισότητα, ιδεολογία και επιτομή της δεκαετίας ήταν ο όρος “free love”. To 60s look είναι casual, γεμάτο χρώματα, χαλαρές άνετες γραμμές, έθνικ στοιχεία, μακρυά μαλλιά και φυσική τριχοφυΐα στο σώμα. Οι προσπάθειες εξερεύνησης του διαστήματος έδωσαν έμπνευση σε σχεδιαστές όπως ο Courreges και ο Pierre Cardin για τη δημιουργία διαστημικών – φουτουριστικών looks αλλά και τη χρήση συνθετικών υφασμάτων ή πλαστικού στις collections τους. Έτσι διάφανα παλτά, φορέματα ή ακόμη και παπούτσια εμφανίστηκαν στα catwalks εκείνης της δεκαετίας – ρούχα χωρίς (ή σχεδόν χωρίς) τίποτα από κάτω τους. Αυτές οι συλλογές υπογράμμισαν την νέα προσέγγιση του γένους, του σώματος και της σεξουαλικότητας. Διαχρονικό κομμάτι – ορόσημο για την περίοδο αυτή είναι το μίνι φόρεμα “The Chelsea Girl” της σχεδιάστριας Mary Quant (βλέπε φωτο)

Όσο βαδίζουμε προς το τέλος της δεκαετίας τόσο πιο πολύ περνάμε από το mod style σ’ εκείνο του camp (αν θυμάστε ήταν και το θέμα του τελευταίου MET Gala). Το camp είναι το στυλ που αγαπά το αφύσικο, την υπερβολή, αρκετά σκισίματα και γυμνό δέρμα (σήμερα ο όρος είναι συνώνυμο του κιτς, ωστόσο εκείνη την δεκαετία δεν ίσχυε κάτι τέτοιο). H μουσική και ο χώρος της βιομηχανίας του θεάματος βοήθησε στη μετάβαση αυτή. Η Βασίλισσα του Mod, Dusty Springfield ήταν αυτή που έκανε τo camp γνωστό στο ευρύ κοινό. Με το χαρακτηριστικά υπερβολικό της στυλ, τον τεράστιο beehive κότσο της, την έντονη μάσκαρα, τις ψεύτικες βλεφαρίδες και την υιοθέτηση/μίμηση του στυλ των μαύρων τραγουδιστριών της soul μουσικής ήταν απο τις δημοφιλέστερες επιλογές των Drag Queens της εποχής στα shows τους. Η Dusty (η οποία μάλιστα είχε μιλήσει δημόσια για την διαφορετική σεξουαλική της ταυτότητα) δεν δάνεισε μόνο στο στύλ της στις Drag Queens, πολλές φορές τις μιμήθηκε κιόλας. Με αυτό τον τρόπο κατάφερε να φέρει σ’ επαφή και να εξοικειώσει το mainstream κοινό με τις gay male camp παραστάσεις.

 

(Αριστερά: φωτογραφία της Dusty Springfield , δεξιά: φωτογραφία του Paul McCartney  της Dusty Springfield, του Tom Jones και του Ringo Starr στα Melody Maker Awards 13 Σεπτεμβρίου 1966)

Εκείνη περίπου είναι και η περίοδος που ξεκινά η περίφημη “Peackock Revolution” η επανάσταση στον τρόπο που ντύνονταν μέχρι τότε οι άνδρες με κλασικά παραδείγματα τα επιτηδευμένα, unisex looks των Rolling Stones και Beatles. Καπέλα, εμπριμέ πουκάμισα, φουλάρια, γούνες και στενά, ιταλικά κοστούμια ητάν τα βασικότερα χαρακτηριστικά της ανδρικής μόδας της εποχής.

(Rolling Stonesστα 60s)

 

Η δεκαετία κλείνει με ένα σημαντικό γεγονός που αποτέλεσε σημείο αναφοράς για την LGBT+ κοινότητα: η εξέγερση στο Stonewall – μια σειρά από μη συντονισμένα επεισόδια και διαδηλώσεις – κατά των αστυνομικών εφόδων στο Greenwich Village (περιοχή στο Manhattan), οδήγησαν στο Gay Liberation Movement και τη σύγχρονη μάχη της LGBT+ κοινότητας για ίσα δικαιώματα στις Ηνωμένες Πολιτείες. Το κίνημα για τα δικαιώματα της LGBT+ κοινότητας θα φέρει στην επιφάνεια θέματα όπως η κοινωνική κατασκευή των φύλων καθώς επίσης και των παραδοσιακών κανόνων ένδυσης απελευθερώνοντας την απο κοινωνικά στερεότυπα παλαιότερων χρόνων.

 

70’s: “Η Μόδα δεν  Ήταν της Μόδας” – Valerie Steele

Ο δρόμος ήταν ένα σημαντικό σύμβολο της δεκαετίας αυτής, υπήρξε το σύμβολο της “αντι-μόδας” μιας και όπως αναφέρει η ιστορικός Valerie Steele “η μόδα δεν ήταν στη μόδα”. Οι ανατρεπτικές, επαναστατικές ιδέες, ο ακτιβισμός, ο απόηχος του Stonewall αποτέλεσαν έμπνευση και συνέβαλαν στον εκδημοκρατισμό της μόδας. Η κλασική ιδέα της ομορφιάς, του γούστου και του κοινωνικά αποδεκτού τρόπου ένδυσης αμφισβητήθηκαν για ακόμη μια φορά, απλά αυτή τη φορά συνέβη το αντίστροφο: η μόδα δημιουργήθηκε πρώτα στο δρόμο και μετά πέρασε στα catwalks. Η γενιά αυτή συνειδητοποιεί ότι το φύλο είναι ένα κοινωνικό κατασκεύασμα και glam-rockers της δεκαετίας, όπως ο David Bowie ή ο  Marc Bolan εκφράζουν με το styling τους την άποψη αυτή.  Η μόδα των 70s έμεινε στην ιστορία για τα μάξι vinyl παλτά, τις lycra ολόσωμες φόρμες σε άνδρες και γυναίκες, τις καμπάνες, τα κοστούμια από polyester, πλατιές γραβάτες και τα ανδρικά και γυναικεί  παπούτσια-πλατφόρμες.

(David Bowie στα 70s)

Βλέπουμε ότι οι Camp επιρροές είναι εμφανείς και στα 70s υμνώντας την “πολύμορφη πανσεξουαλικότητα” ενώ περίπου στα μέσα της δεκαετίας κάνει την εμφανισή του και το punk.

Πιο “σκοτεινό”, μακριά από το “εξωστρεφές” rock, glam-rock και disco style των 70s, το punk προστάζει μοϊκάνα κούρεμα με έντονα χρώματα, έντονο-υπερφυσικό make-up, piercing, καρφίτσες, αλυσίδες για κοσμήματα, εναλλάκτικά υφάσματα από καουτσούκ, πλαστικές σακούλες ή – σε κάποιες περιπτώσεις –  ακόμη κι από λάστιχα αυτοκινήτων. Στόχος του punk ήταν να εναντιωθεί στην ιδεολογία της μόδας, στα πρότυπα θηλυκότητας/αρρενωπότητας αλλα και να τονίσει το αφύσικο της ομορφιάς . Το punk υπήρξε σημαντικό ως ρεύμα γιατί ήταν εκείνο που επίσημα χρησιμοποίησε τη μόδα προκειμένου να εκφράσει άμεσα την εναντίωση κοινωνική κατασκευή του “νορμάλ” και της σεξουαλικής “κανονικότητας”. Τα θέματα αυτά συνέχισαν να βρίσκονται στο προσκήνιο και την επόμενη δεκαετία.

 

80’s: Μετά-μόδα

“Τίποτα δεν είναι πιο αναχρονιστικό από το να ντύνεται κανείς σαν “άνδρας”, “γυναίκα” ή “κυρία”. ” περιγράφει η Barbara Vinken στο βιβλίο της Fashion Zeitgeist.

 

Η εικόνα του άνδρα επαναπροσδιορίζεται, ο “νέος άνδρας” έχει δανειστεί αρκετά γυναικεία στυλιστικά χαρακτηριστικά και βλέπει με ένα νέο τρόπο τον εαυτό του, τους υπόλοιπους άνδρες αλλά και τον τρόπο που ψωνίζει.

Η “νέα γυναίκα” είναι και σ’ αυτή τη δεκαετία σίγουρη για τον εαυτό της και οικονομικά ανεξάρτητη. Το σήμα κατατεθέν της είναι το power dressing τετράγωνο ανδρικό κοστούμι με λεπτές ρίγες, σακάκι στην ίδια γραμμή, έντονοι ώμοι που συμβολίζουν δύναμη, επιθετικότητα και ανοδική κινητικότητα. Προσωπικότητες που αποτέλεσαν “σήμα κατατεθέν” των 80s: η Annie Lennox,  o Robert Smith (Cure), Pete Burns (Dead or Alive), Michael Jackson. Οι σταρς της μουσικής βιομηχανίας ανεμειξαν “αρσενικά” και “γυναικεία” χωρίς φόβο στο styling τους το οποίο έγινε μέσω της προβολής του στα νέα τότε μέσα – και πιο ειδικά του MTV – έγινε κυρίαρχο trend της περιόδου και δίνοντας “φωνή” και βήμα στα άτομα με διαφορετική από την κυρίαρχη σεξουαλικότητα. Το διαφορετικό ξεκινά να γίνεται πλέον ορατό και αποδεκτό.

 

Τι μάθαμε σήμερα;

Εκτός από την προσωπικότητα ή τη διάθεση, το styling μπορεί να εκφράζει και τις ανάγκες της κοινωνίας ή να πηγαίνει χέρι-χέρι με σημαντικά ιστορικά κινήματα. Οι αλλαγές της μόδας των παραπάνω δεκαετιών υπήρξαν καθοριστικές για την εικόνα του σύγχρονου ατόμου. Κατέρριψαν στερεότυπα αιώνων κι έβαλαν το λιθαράκι τους στην σεξουαλική απελευθέρωση και αυτοέκφραση. Στοιχεία παραδοσιακά ανδρικά ή γυναικεία αναμείχθηκαν μεταξύ τους με τον πιο γόνιμο τρόπο μειώνοντας αρκετα το βάρος των κοινωνικών “πρέπει”. Η μόδα τα κατάφερε και λειτούργησε απολυτρωτικά.

δείτε επίσης

Ποιος θα γκρινιάξει για τους γκρινιάρηδες; Μια άποψη για τη σύγχρονη ποπ κουλτούρα.

Από τη μέρα που ξεκίνησε η στήλη ήταν απλά...
διαβάστε περισσότερα

Μια άποψη για την τέχνη

Ένα από τα μεγάλα ερωτήματα που έχουν...
διαβάστε περισσότερα

10 memorable χαρακτήρες comic με μάσκα

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία

Όταν με ενημέρωσαν οι συμπάσχοντες τέχνης Arthub fellows για το θέμα του μήνα...
διαβάστε περισσότερα

Ανθρώπινα Δικαιώματα και Έμφυλη Ισότητα: φαινόμενα καθολικά ή κατά τόπους ;

«κανένα παρελθόν δεν εγγράφεται επιτυχώς στη συλλογική μνήμη ενός λαού, αν είναι ανιστόρητος και κανένα μέλλον δεν μπορεί να εγγυηθεί την κοινωνική αλλαγή, εάν οι πολίτες της δεν είναι επαρκώς ευαίσθητοι σε κοινωνικά ζητήματα»

διαβάστε περισσότερα

The Mask

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Έκθεση Πτυχιακών ΑΣΚΤ 2019

Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις...
διαβάστε περισσότερα

Dress to Distress … ή αλλιώς μια μικρή εισαγωγή στον όρο Political Dressing.

Κάθε γλώσσα είναι ένας κώδικας. Οι λέξεις κάθε γλώσσας αντιστοιχούν σε εικόνες και...
διαβάστε περισσότερα

Περισσότερα από τoν Νίκο

ΠΕΝΤΕ ΕΦΤΑ ΠΕΝΤΕ

Από μικρή ηλικία πάντα με τραβούσε η ήρεμη δύναμη της ιαπωνικής κουλτούρας. Μεγαλώνοντας προφανώς κατάλαβα ότι τα πράματα δεν είναι και τόσο ρόδινα ή παραμυθένια, αλλά οι ταινίες του Κουροσάβα είχαν ανεπιστρεπτί χαραχτεί μέσα μου. Πάντα με μάγευε η απλότητα των ηθών...
περισσότερα

Μήδεια Fragments : Συζητώντας για μια διαφορετική χορευτική παράσταση

Μήδεια Fragments  Συζητώντας για μια διαφορετική χορευτική παράσταση Όταν πρωτοάκουσα για τη συγκεκριμένη παράσταση μου είχε κινήσει το ενδιαφέρον και με τη κουβέντα ζήτησα από τον φίλο μου τον Νικόλα, χορευτή της παράστασης, να με φέρει σε επαφή με τον επινοητή και...
περισσότερα

Challenge Accepted

Όταν μου ζητήθηκε να γράψω κάτι για την πρόκληση στην τέχνη το πρώτο που μου ήρθε είναι το γυμνό. Και μετά μου είπανε ότι μη γίνει κλισέ. Μη γράψεις για το γυμνό…

περισσότερα

Το σύμπαν του κύριου Jodorowsky

Αν ο Συμβολισμός είναι αυτούσια η χρήση συμβόλων, τότε ο σουρεαλισμός είναι η δημιουργία νέων συμβόλων μέσα από την συνειρμική διαδικασία. Ο Alejandro Jodorwsky είναι ένας πολύ σημαντικός υπερρεαλιστής δημιουργός με πολύπλευρο έργο. Κινηματογράφος, ποίηση, κόμικς,...
περισσότερα

Ταξίδια σε κόσμους Φαντασίας και Ηρώων

Κάθε εποχή έχει τα δικά της γνωρίσματα. Το καλοκαίρι ειδικά. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα είναι η ανάλαφρη ανάγνωση. Κατά κόρον το καλοκαίρι ο κόσμος διαβάζει βιβλία ελαφρού περιεχομένου, αναγνώσματα που θα τον ξεκουράσουν και εύκολα θα τον κάνουν να...
περισσότερα

Exhibition alert

Έκθεση Πτυχιακών ΑΣΚΤ 2019

Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Μια ακόμα έκθεση πτυχιακών της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών Αθήνας άνοιξε τις πόρτες της την Παρασκευή 14 Ιουνίου 2019! Με τα εγκαίνια της έκθεσης,...
περισσότερα

Μόνιμες στήλες

Time Capsule

Η Μαρία Λιόλιου μοιράζεται μαζί μας συναρπαστικές πτυχές της μόδας

Dress to Distress … ή αλλιώς μια μικρή εισαγωγή στον όρο Political Dressing.

Τα Παιδία Παίζει

Modern Art

Φτιάξε καφέ να στα πω

Η Absolute μας δίνει την δική της ματιά στην λογοκρισία
10 Μάσκες θανάτου που έμειναν στην ιστορία